X
تبلیغات
حسابدار - بدهیهای بلند مدت و حقوق صاحبان سرمایه؛ زیانهای احتمالی

حسابدار

گوشه وکنار حسابداری وحسابرسی

بدهیهای بلند مدت و حقوق صاحبان سرمایه؛ زیانهای احتمالی

بدهیهای بلند مدت و حقوق صاحبان سرمایه؛ زیانهای احتمالی

بخش بسیار بزرگی از منابع مالی شرکتهای تجاری از طریق ایجاد بدهیهای بهره دار و صدور سهام سرمایه بدست می آید. تحصیل و بازپرداخت سرمایه را گاه چرخه تامین مالی گویند. این چرخه معاملاتی شامل ترتیب روشهای لازم برای صدور مجوز، اجرا و ثبت معاملاتی است که به وامهای بانکی، معاملات رهنی، اوراق قرضه و سهام سرمایه و همچنین، پرداخت بهره سود سهام مربوط می شود.

 

بدهیهای بهره دار

تقریباً تمام واحدهای تجاری، وام می گیرند. یک واحد تجاری بسیار خوشنام ممکن است بتواند در برابر اسناد پرداختی عادی از بانک وام بگیرد. برعکس، یک واحد تجاری با وضع مالی نامناسبتر ممکن است نتواند جز با وثیقه گذاری داراییهای بخصوص یا پذیرش شرایط محدود کننده، مانند توزیع نکردن سود، از بانکها اعتبار دریافت کند.

مدرک رسمی ایجاد اوراق قرضه را قرارداد انتشار اوراق قرضه گویند.

 

چگونگی برخورد حسابرسان با رسیدگی به بدهیهای بهره دار

هدفهای حسابرسان از رسیدگی به بدهیهای بهره دار، تعیین موارد زیر است :

1.      کفایت سیستم کنترل داخلی بدهیهای بهره دار

2.      اعتبار بدهیهای بهره دار ثبت شده (رخداد و تعهد)

3.      ثبت دفاتر بودن تمام بدهیهای بهره دار (کامل بودن)

4.      صحت محاسبات ریاضی جداول پشتوانه بدهیهای بهره دار و انطباق آنها با حسابهای دفتر کل (صحت محاسبات ریاضی)

5.      درستی ارزشیابی بدهیهای بهره دار

6.       کفایت افشار و چگونگی ارائه بدهیهای بهره دار در صورتهای مالی.

 

سیستم کنترل داخلی بدهیهای بهره دار

مجوز هیأت مدیره اجازه ایجاد بدهی، سرآغاز سیستم مؤثر کنترل داخلی بدهیهای بهره دار است. مجوز هیأت مدیره با توجه به بررسی و تصویب موارد زیر صادر می شود : انتخاب بانک، نوع وثیقه، انتخاب امین، ثبت اوراق نزد کمیسیون بورس و اوراق بهادار، توافق با بانکهای سرمایه گذاری، رعایت اساسنامه شرکت و پذیرش آن اوراق در بورس بهادار.

 

استفاده از امین مستقل (کارگزار)

امین مستقل، مسئول حفاظت از منافع اعتبار دهندگان است و باید رعایت مفاد قرارداد انتشار اوراق را توسط شرکت صادر کننده بطور مستمر مورد بررسی قرار دهد. استفاده از امین مستقل، بسیاری از مشکلات کنترلهای داخلی اوراق بهادار پرداختی را برطرف می نماید.

 

پرداخت بهره اوراق بهادار و اسناد پرداختی

 ارزیابی کنترلهای داخلی مربوط به اوراق بهادار و اسناد پرداختی توسط حسابرسان باید چگونگی پرداخت بهره های مربوط را نیز در بر گیرد. در مورد اسناد پرداختی، دریافت کننده بهره ممکن است تنها یک شخص باشد و پرداخت بهره می تواند همانند هر پرداخت نقدی دیگر، کنترل شود. بسیاری از شرکتها تمام امور مربوط به اوراق بی نام یا اوراق با نام را به امین مستقل واگذار می کنند.

 

کاربرگهای حسابرسی

نسخه ای از قرارداد انتشار اوراق قرضه باید در پرونده دایمی حسابرسان نگهداری شود. صورت تجزیه و تحلیل حسابهای اسناد پرداختی و اوراق بهادار در دفتر کل و همچنین، بهره و صرف یا کسر اوراق قرضه، باید دریافت و در پرونده جاری یا پرونده دایمی بایگانی شود. به ندرت نیازی به تهیه کاربرگ اصلی برای اسناد پرداختی کوتاه مدت یا بدهیهای بلند مدت به وجود می آید.

 

برنامه حسابرسی بدهیهای بهره دار

روشهای مناسب حسابرسی برای اثبات بدهیهای بهره دار شامل موارد زیر است :

1.      صورت تجزیه و تحلیل حسابهای بدهیهای بهره دار، بهره و صرف یا کسر اوراق بهادار را از صاحبکار دریافت کنید.

2.      نسخ (ته سوشها) اسناد پرداختی و مدارک پشتوانه آنها را رسیدگی کنید.

3.      تایید بدهیهای بهره دار را از اعتبار دهندگان یا اشخاص ثالث مناسب، دریافت کنید.

4.      معقول بودن کلی بدهیهای بهره دار و هزینه بهره آنها را با اجرای روشهای تحلیلی، تعیین کنید.

5.      محاسبات مربوط به هزینه بهره، بهره پرداختی و استهلاک کسر (یا صرف) اوراق بهادار را امتحان کنید.

 

1. صورت تجزیه و تحلیل حسابهای بدهیهای بهره دار، بهره و صرف یا کسر اوراق بهادار را از صاحبکار دریافت کنید.

صورت تجزیه و تحلیل اسناد پرداختی، هرگونه مانده ابتدای دوره مربوط به هر سند پرداختی، اسناد پرداختی صادر شده طی سال، پرداخت هر سند در طول سال و مانده اسناد پرداختی در پایان سال را نشان می دهد.

2. نسخ (ته سوشها) اسناد پرداختی و مدارک پشتوانه آنها را رسیدگی کنید.

حسابرسان باید اسناد پرداختی صاحبکار و مدارک پشتوانه آنها را، مانند قرارداد رهن و اسناد تولیت، رسیدگی کنند.

3. تاییدیه بدهیهای بهره دار را از اعتبار دهندگان یا اشخاص ثالث مناسب، دریافت کنید.

هدف اصلی این درخواست، آشکار شدن هرگونه اسناد پرداختی صبت نشده است. همان گونه که در مبحث وجوه نقد آمد، درخواست تاییدیه باید برای کلیه بانکهایی فرستاده شود که صاحبکار در طول سال نزد آنان حساب بانکی داشته است؛ زیرا، حساب بانکی می تواند بسته شود، در حالی که اسناد پرداختی نزد بانک تا مدتها پس از آن، هنوز پرداخت نگردد.

4. معقول بودن کلی بدهیهای بهره دار و هزینه بهره آنها را با اجرای روشهای تحلیلی، تعیین کنید.

موثرترین راه برای بازبینی معقول بودن کلی بدهیهای بهره دار، محاسبه نسبت هزینه بهره ثبت شده به اصل مبلغ بدهی و تعیین هم راستا بودن آن است با نرخ بهره ای که شرکت صاحبکار می تواند به آن نرخ،از بازار وام بگیرد.

5. محاسبات مربوط به هزینه بهره، بهره پرداختی و استهلاک کسر (یا صرف) اوراق بهادار را امتحان کنید.

هزینه بهره به دلیل آن که مانده بدهیهای تسویه نشده را نشان می دهد، برای حسابرسان دارای اهمیت ویژه است. به عبارت دیگر، مطالعه و بررسی دقیق مبالغ پرداختی بابت هزینه بهره، وسیله مفیدی است برای تشخیص هرگونه بدهی بهره دار ثبت نشده.

 

 

 

زمان رسیدگیها – بدهیهای بهره دار

تجزیه و تحلیل حسابهای بدهیهای بهر دار و هزینه بهره آنها در بیشتر حسابرسیها به دلیل تعداد کم معاملات ثبت شده در آنها، به زمان اندکی نیاز دارد؛ در نتیجه، اغلب حسابرسان ترجیح می دهند این حسابها را پس از پایان سال مالی مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند.

 

حقوق صاحبان سرمایه

منابع و ماهیت حقوق صاحبان سرمایه

حقوق صاحبان سرمایه در شرکتهای مشارکتی شامل حسابهای سهام سرمایه (عادی و ممتاز) و سود (زیان) انباشته است. مانده حساب سهام سرمایه با انتشار سهام جدید یا بازخرید سهام تغییر می کند. با تغییر صاحبان سهام و انتقال سهام بین آنان، مانده حساب سهام سرمایه تغییر نمی کند. سود (زیان) انباشته معمولاً با کسب سود، افزایش و با پرداخت سود سهام، کاهش می یابد. بعلاوه، برخی ثبتهای اصلاحی (مانند اصلاحات مربوط به دوره قبل) نیز می تواند بطور مستقیم برمانده حساب سود (زیان) انباشته، اثر گذارد. ثبتهای حساب حقوق صاحبان سرمایه عموماً از لحاظ تعداد، اندک اما از لحاظ مبلغ، با اهمیت است. اغلب، حساب سهام سرمایه در طول سال تغییر نمی کند و تنها یک یا دو ثبت در حساب سود (زیان) انباشته ممکن است انجام شده باشد.

 

برخورد حسابرسان با حسابرسی حقوق صاحبان سرمایه

هدفهای حسابرسان از رسیدگی به حقوق صاحبان سرمایه، تعیین موارد زیر است :

1.      کفایت سیستم کنترل داخلی حقوق صاحبان سرمایه

2.      اعتبار حقوق ثبت شده صاحبان سرمایه (رخداد و تعهد)

3.      ثبت دفاتر بودن تمام معاملات مربوط به حقوق صاحبان سرمایه (کامل بودن)

4.      صحت محاسبات ریاضی جداول پشتوانه بدهیهای بهره دار و انطباق آنها با حسابهای دفتر کل (صحت محاسبات ریاضی)

5.      درستی ارزشیابی حقوق صاحبان سرمایه

6.       کفایت افشا و چگونگی ارائه حقوق صاحبان سرمایه در صورتهای مالی.

 

سیستم کنترل داخلی حقوق صاحبان سرمایه

برای استقرار سیستم کنترل داخلی قوی در مورد حقوق صاحبان سرمایه، سه عنصر اصلی (1) وجود مجوزهای مناسب هیأت مدیره برای معاملات، (2) تفکیک وظایف اجرایی این معاملات (به ویژه، استفاده از نمایندگان مستقل برای ثبت و انتقال سهام و پرداخت سود سهام) و (3) حفظ و نگهداری مدارک مناسب و کافی باید وجود داشته باشد.

 

سیستم کنترل داخلی حقوق صاحبان سرمایه

برای استقرار سیستم کنترل داخلی قوی در مورد حقوق صاحبان سرمایه، سه عنصر اصلی (1) وجود مجوزهای مناسب هیأت مدیره برای معاملات، (2) تفکیک وظایف اجرایی این معاملات (به ویژه، استفاده از نمایندگان مستقل برای ثبت و انتقال سهام و پرداخت سود سهام) و (3) حفظ و نگهداری مدارک مناسب و کافی باید وجود داشته باشد.

 

 

 

 

کنترل معاملات سهام سرمایه توسط هیأت مدیره

تمام تغییرات حسابهای سهام سرمایه باید قبلاً بطور رسمی توسط هیأت مدیره به تصویب رسیده باشد. بنابراین، آزمونهای محتوای مربوط به بازبینی هر قلم ثبت شده در حساب سهام سرمایه باید شامل ردیابی آن به مجوز مربوط در صورتجلسات هیأت مدیره باشد.

برخی از معاملات سهام سرمایه که مستلزم وجود مجوز هیأت مدیره است عبارت است از : هیأت مدیره به تصویب رسیده باشد. بنابراین، آزمونهای محتوای مربوط به بازبینی هر قلم ثبت شده در حساب سهام سرمایه باید شامل ردیابی آن مجوز مربوط در صورتجلسات هیأت مدیره باشد.

برخی از معاملات سهام سرمایه که مستلزم وجود مجوز هیأت مدیره است عبارت است از : هیأت مدیره باید تعداد سهام قابل انتشار و قیمت هر سهم را تعیین کند؛ چنانچه قرار باشد فروش سهام بطور اقساطی صورت گیرد، شرایط فروش اقساطی باید توسط هیأت مدیره مشخص شود؛ اگر قرار باشد داراییهای ثابت، خدمات یا هر چیز دیگری غیر از وجه نقد بابت فروش سهام تحصیل شود، هیأت مدیره باید معوض را ارزش گذاری کند؛ انتقال سود انباشته به سهام سرمایه (مانند انتشار سود سهمی)، نیاز به مصوبه هیأت مدیره دارد؛ تقسیم سهام و هرگونه تغییر در قیمت اسمی نیز باید رسماً به تصویب هیأت مدیره برسد.

هرگونه تصمیم گیری درباره سود سهام به عهده هیأت مدیره است. اعلام سود سهام نه تنها باید مبلغ سود هر سهم بلکه باید تاریخ شناسایی سهامداران مشمول سود و تاریخ پرداخت آن را نیز مشخص کند.

اگر شرکتی به جای استفاده از خدمات نماینده مستقل ثبت سهام و کارگزار انتقال سهام، معاملات سهام سرمایه را راساً ترتیب می دهد، هیأت مدیره باید مقاماتی از شرکت را رسماً تعیین کند که مجازند گواهینامه های سهام را امضا کنند، (2) مدارک سهامداران را نگه دارند، (3) گواهینامه های سهام استفاده نشده را در اختیار داشته باشند و (4) چکهای سود سهام را امضا نمایند.

 

نماینده مستقل ثبت سهام و کارگزار انتقال سهام

سیستم کنترل داخلی در صورت استفاده از خدمات نماینده مستقل ثبت سهام و کارگزار انتقال سهام بسیار تقویت می شود؛ زیرا، بانکها یا مؤسسات ویژه ای که این وظایف را می پذیرند تجربه، تسهیلات ویژه و کارکنان ورزیده ای را در اختیار دارند که این گونه وظایف را به نحو احسن انجام می دهند. علاوه براین، با واگذاری مسئولیت امور گواهینامه های سهام به سازمانهای مستقل، شرکت به بالاترین درجه از مفهوم تفکیک وظایف دست می یابد. مسئولیت اولیه مسئول ثبت سهام، جلوگیری از انتشار بیش از حد سهام است.

 

دفتر گواهینامه سهام

اگر شرکت از خدمات نماینده مستقل ثبت سهام و کارگزار انتقال سهام استفاده نکند، هیأت مدیره معمولاً این وظایف را به مدیریت مالی شرکت واگذار می کند. گواهینامه های سهام باید دارای شماره ردیف چاپی باشد؛ و از لحظه تحویل به شرکت تا زمان صدور باید منحصراً در اختیار مقام مسئول تعیین شده باشد. اوراق گواهینامه ها معمولاً به شکل دفتر و با ته­سوش (همانند دسته چک) تهیه می شود.

 

دفتر ثبت سهام

دفتر گواهینامه سهام به خودی خود مدرکی کافی برای سهام سرمایه صادر شده نیست. گواهینامه ها به ترتیب شماره ردیف در این دفتر قرار دارد و یک سهامدار می تواند گواهینامه های متعددی را صاحب باشد که هر یک دارای شماره ترتیب متفاوتی است.

دفتر ثبت سهام، مدرک جداگانه ای را برای هر سهامدار، فراهم می آورد. بدینسان، تعیین تعداد سهام متعلق به هر سهامدار در یک نگاه، میسر می شود. از این مدرک می توان برای تهیه لیست چکهای سود سهام یا هرگونه مکاتبه دیگر با سهامداران، استفاده کرد.

 

سیستم کنترل داخلی سود سهام

در صورت استفاده از خدمات نماینده مستقل، نسخه ای تأیید شده از اعلام سود سهام و یک چک بابت تمام مبلغ سود سهام توسط شرکت در اختیار نماینده مزبور قرار می گیرد. از آنجا که مدارک تفصیلی مربوط به سهامداران، توسط نماینده مستقل ثبت سهام تهیه می شود، مسئولیت توزیع سود سهام نیز معمولاً به عهده وی واگذار می گردد.

 

کاربرگهای حسابرسی حقوق صاحبان سرمایه

حسابرسان علاوه بر تهیه کاربرگ اصلی حسابهای حقوق صاحبان سرمایه، صورت تجزیه و تحلیل هر یک از حسابهای حقوق صاحبان سرمایه را برای ضبط در پرونده دایمی، تهیه می کنند. تهیه تجزیه و تحلیل تفصیلی طرحهای اختیار خرید سهام، شامل اختیار خرید مصوب، صادر و منتشر شده، بسیار ضروری است.

 

برنامه حسابرسی- سهام سرمایه

1. شناختی از سیستم کنترل داخلی مربوط به معاملات سهام سرمایه کسب کنید.

اگرچه رسیدگی به سهام سرمایه اساساً شامل آزمونهای محتواست، حسابرسان باید شناختی از روشهای اجرایی صاحبکار برای تصویب، اجرا و ثبت معاملات سهام سرمایه بدست آورند. حسابرسان می توانند شرح نوشته سیستم یا نمودگر آن را تهیه کنند یا از پرسشنامه کنترلهای داخلی سود جویند.

 

2. مواد مربوط به سهام سرمایه را در شرکتنامه، اساسنامه و صورتجلسات هیأت مدیره، بررسی کنید.

در حسابرسی نخستین، حسابرسان باید نسخه ای از شرکتنامه، اساسنامه و صورتجلسات هیأت مدیره و مجامع را برای ضبط در پرونده دایمی دریافت و آنها را به دقت مطالعه کنند. اطلاعات مورد نیاز حسابرسان برای هر نوبت انتشار سهام شامل تعداد سهام تصویب و صادر شده، قیمت اسمی هر سهم، نرخ سود سهام، شرایط مطالبه تعهد صاحبان سرمایه و تبدیل سهام، تقسیم سهام و اختیار خریدهای سهام است.

 

3. صورت تجزیه و تحلیل حسابهای سهام سرمایه را از صاحبکار دریافت یا خود، تهیه کنید.

حسابرسان در نخستین باری که شرکتی را رسیدگی می کنند باید حسابهای سهام سرمایه را از بدو تأسیس شرکت تجزیه و تحلیل نمایند تا تاریخچه کاملی از سرمایه شرکت بدست آید. تجزیه و تحلیل حسابهای سهام سرمایه شامل ارزیابی ماهیت تمام تغییرات رخ داده و سندرسی اسناد و مدارک آن تغییرات است. تمام تغییرات سهام سرمایه باید دارای مجوز هیأت مدیره باشد.

4. وجوه نقد حاصل از تمام سهام منتشر شده را رسیدگی کنید.

روش حسابرسی لازم برای روشن کردن وضع تمام وجوه نقد حاصل از انتشار سهام و خرج کردن بجای آن، یکی از روشهای تجزیه و تحلیل حسابهای سهام سرمایه است. وجوه حاصل باید به مدارک وجوه نقد و صورتحسابهای بانک ردیابی شود. اظهارنامه ثبت اوراق نزد بورس اوراق بهادار و قراردادهای منعقد شده با ضامن فروش آنها نیز می تواند به عنوان شواهدی برای مبالغ دریافتی بابت انتشار سهام مورد استفاده قرار گیرد.

 

5. تاییدیه نماینده مستقل ثبت سهام و کارگزار انتقال سهام را برای تمام سهام در دست سهامداران، دریافت کنید.

تعداد سهام صادر شده و در دست سهامداران به تاریخ ترازنامه می توان با مکاتبه مستقیم با نماینده مستقل ثبت سهام و کارگزار انتقال سهام تایید شود. درخواست تاییدیه باید توسط صاحبکار و روی کاغذ مارکدار آن نوشته شود؛ اما، این درخواستها باید توسط حسابرسان به پست تحویل گردد. پاسخ درخواستهای تاییدیه باید به آدرس حسابرسان ارسال شود نه به آدرس صاحبکار.

 

6. در مورد شرکتی که نماینده مستقل ثبت سهام یا کارگزار انتقال سهام ندارد، مدارک و حسابهای سهامداران را با دفتر کل، مغایرت گیری کنید.

در مواردی که شرکت راساً امور ثبت و انتقال سهام را انجام می دهد، حسابرسان باید از روشهای رسیدگی تقریباً بدلیل دریافت تاییدیه از اشخاص خارج از شرکت استفاده کنند. این روشها شامل   (الف) حسابدهی در مورد تعداد گواهینامه های سهام، (ب) رسیدگی به گواهینامه های باطل شده و (پ) مغایرت گیری بین دفاتر ثبت سهام و گواهینامه های سهام با دفتر کل است.

استقرار سیستم کنترل داخلی خوب در شرکتهایی که از خدمات نماینده مستقل ثبت سهام و کارگزار انتقال سهام استفاده نمی­کنند، مستلزم آن است که تمام گواهینامه های باطل شده، به گونه ای علامتگذاری شود که استفاده مجدد از آنها میسر نباشد. گواهینامه های باطل شده باید به ته­سوش مربوط الصاق و بطور دایمی حفظ شود.

 

7. رعایت شدن یا نشدن مفاد طرحهای اختیار خرید سهام، محدودیتهای تحمیلی و امتیازات ویژه سهام سرمایه را تعیین کنید.

بسیاری از شرکتها، حق اختیار خرید سهام شرکت را به منظور ایجاد انگیزه به رؤسا و کارکنان خود می دهند. هنگامی که اختیار خرید سهام داده می شود، بخشی از سهام سرمایه مصوب اما منتشر نشده باید به آن اختصاص داده شود تا شرکت بتواند مفاد موافقتنامه مربوط را رعایت کند.

 

سود (زیان) انباشته و سود سهام

رسیدگی به سود (زیان) انباشته و سود سهام، دو مرحله اساسی دارد : (1) تجزیه و تحلیل سود (زیان) انباشته و هرگونه تخصیص از محل آن و (2) بررسی روشهای توزیع سود سهام، چه نقدی چه سهمی.

تجزیه و تحلیل سود (زیان) انباشته و هرگونه تخصیص از محل آن باید تمام سابقه تاریخی این حسابها را در بر گیرد. این تجزیه و تحلیل، هر ساله تهیه و در پرونده دایمی بایگانی می شود. اقلام بستانکار حساب سود (زیان) انباشته معمولاً معرف سود خالص است که از خلاصه حساب سود و زیان به این حساب نقل می گردد.

 

 

حسابرسان برای رسیدگی به سود سهام نقدی معمولاً اقدامات زیر را به عمل می آورند :

1.      تاریخ و مبلغ سود سهام تصویبی را تعیین کنید.

2.      مبالغ پرداختی را بازبینی کنید.

3.      مبلغ هر گونه سود سهام ممتاز عقب افتاده را تعیین کنید.

4.      چگونگی برخورد با چکهای سود سهام مطالبه نشده را بررسی کنید.

حسابرسان هنگام بررسی صورتجلسات هیات مدیره باید تاریخ و مبلغ هر سود سهامی که اعلام می شود را یادداشت کنند. این یادداشت، شواهدی است برای وجود مجوز پرداخت سود سهام. بدینسان، مبلغ پرداختی بابت سود سهام می تواند با ضرب کردن تعداد سهام طبق حساب کنترل در دفتر کل در نرخ سود هر سهم، اثبات شود.

 

زمان رسیدگی – حقوق صاحبان سرمایه

تعداد اقلامی که در حسابهای سهام سرمایه، صرف سهام و سود (زیان) انباشته در طول سال ثبت می شوند معمولاً اندک است؛ در نتیجه، بیشتر حسابرسان می دانند که از تجزیه و تحلیل این حسابها برای بخشی از سال، سودی نمی برند. معمولاً بهتر آن است که رسیدگی به این حسابها در یک مرحله و پس از پایان سال مالی انجام شود. سایر روشهای حسابرسی مانند رسیدگی به دفتر گواهینامه سهام و دریافت تاییدیه از نماینده مستقل ثبت سهام و کارگزار انتقال سهام (بابت سهام در دست سهامداران) نیز پس از پایان سال مالی اجرا می شود.

 

ارائه حقوق صاحبان سرمایه در صورتهای مالی

ارائه حقوق صاحبان سرمایه در ترازنامه باید شامل توصیف کامل هر سرفصل باشد. اطلاعاتی که باید افشا شود عبارت است از : عنوان هر سرفصل؛ ارزش اسمی؛ نرخ سود سهام، در صورت مشخص بودن؛ تقدیم پرداخت سود سهام؛ شرایط تبدیل و مطالبه تعهدات سهامداران؛ تعداد سهام تصویب شده، صادر شده و موجود در خزانه؛ هرگونه سود سهام عقب افتاده و سهام ذخیره برای اختیار خرید سهام یا برای تبدیل.

 

حسابرسی مؤسسات فردی و شرکتهای تضامنی

شاید متداولترین دلیل که واحدهای تجاری کوچک برای حسابرسی دارند، ضرورت ارائه صورتهای مالی حسابرسی شده به بانک است تا بتوانند وام و اعتبار دریافت کنند. اغلب، هنگامی که صاحب یک واحد تجاری برای دریافت وام به بانک مراجعه می کند، بانک به منظور تصمیم گیری درست از وی می خواهد که صورتهای مالی حسابرسی شده ارائه دهد.

 

روشهای رسیدگی به حسابهای شرکا

مهمترین مدرک زیربنای شرکتهای تضامنی، شرکتنامه (قرارداد مشارکت شرکا) است. حسابرسان به ویژه مایلند مطمئن شوند که توزیع سود خالص (شرکت) با مفاد مربوط به تقسیم سود در شرکتنامه، مطابقت دارد.

 

افشای بدهیها و زیانهای احتمالی

زیان احتمالی زیانی است محتمل، ناشی از رویدادهای گذشته که وجود و مبلغ آن را رویدادهای آتی مشخص خواهد کرد. هسته مرکزی مفهوم زیان احتمالی، ابهام است – ابهام هم در مورد مبلغ زیان و هم نسبت به این که، در واقع، زیانی رخ داده است. این ابهام با رخ دادن یا ندادن برخی رویدادها در آینده روشن می شود.

زمانی باید زیان احتمالی در دفاتر ثبت شود که دارای دو شرط زیر باشد : (1) اطلاعات موجود قبل از انتشار صورتهای مالی، محتمل بودن این که زیانی پیش از تاریخ ترازنامه واقع شده است را نشان دهد و (2) مبلغ زیان بتواند بطور معقولی برآورد شود. شناسایی این زیانها ممکن است به شناسایی یک بدهی یا کاهش دارای منجر گردد.

روشهایی را که حسابرسان برای اثبات وجود زیانهای احتمالی و میزان احتمال وقوع آنها بکار می برند، برحسب نوع و ماهیت اقلام احتمالی، متفاوت است. برای تشریح بیشتر انواع این روشها، چند گونه متداول احتمالی ها که مستلزم افشا در صورتهای مالی می باشد، در زیر بحث می شود.

 

 

1. دعاوی حقوقی

شاید متداولترین زیان احتمالی که در صورتهای مالی دیده می شود ناشی از دعاوی طرح شده یا در شرف طرح است. درخواست تاییدیه وکیل حقوقی صاحبکار، اساسی ترین ابزاری است که حسابرسان برای کسب شواهد مربوط به دعاوی مطرح شده و همچنین، دعاوی احتمالی دارند که هنوز شخصی از آن بابت دعوایی را طرح نکرده است.

 

2. تعیین بدهی قطعی بابت مالیات بر درآمد

علاوه بر وجود ابهام نسبت به مالیاتهای مربوط به سال جاری، نسبت به مبلغ نهایی مالیات قابل پرداخت بابت سالهای پیش نیز اغلب ابهام وجود دارد. معمولاً دو سه سال پس از تسلیم اظهارنامه مالیاتی، آن اظهارنامه ها مورد رسیدگی ممیزین دارایی قرار می گیرد.

 

3. پشت نویسی اسناد و سایر گونه های ضمانت

پشت نویسی اسناد، بیشتر در واحدهای کوچک متداول است، از مدیران، رؤسا، شرکا و صاحبان واحدهای تجاری کوچک باید درباره وجود بدهیهای احتمالی ناشی از پشت نویسی اسناد پرس و جو شود. حسابرسان می توانند ثبت موارد پشت نویسی را در حسابهای انتظامی، پیشنهاد کنند.

 

3. حسابهای دریافتنی فروخته یا واگذار شده با حق رجوع

در مواردی که حسابهای دریافتنی با حق رجوع به شرکت فروخته یا واگذار می شود، شرکت به خریدار تضمین وصول آنها را می دهد. مجوز مربوط باید ضمن بررسی صورتجلسات هیأت مدیره ملاحظه شده باشد.

 

تعهدات

تعهدات گونه دیگری از بدهیهای احتمالی است. حسابرسان ممکن است در طول رسیدگیهای خود تعدادی از تعهدات زیر را پیدا کنند: تعهدات خرید موجودی مواد و کالا، تعهد فروش کالا به قیمتهای مشخص، قراردادهای ساخت بنا و نصب ماشین آلات، طرحهای بازنشستگی یا مشارکت در سود. ویژگی خاص این گونه تعهدات، تعهد قراردادی انجام دادن معامله در آینده است.

 

احتمال­های مربوط به مخاطرات عمومی

تمام واحدهای تجاری، علاوه بر زیانهای احتمالی و تعهدات، با مخاطراتی ناشی از عوامل متعددی به نام احتمالیهای مربوط به مخاطرات عمومی روبرو هستند. احتمالیهای مخاطرات عمومی معرف زیانی می باشد که در آینده ممکن است رخ دهد، در حالی که زیانهای احتمالی معرف زیانی می باشد که احتمالاً در گذشته رخ داده است. نمونه هایی از احتمالیهای مخاطرات عمومی عبارت است از : احتمال اعتصاب کارکنان یا خریداران کالاهای شرکت، خطر افزایش قیمتهای مواد اولیه اساسی و خطر رخ دادن سوانح طبیعی احتمالیهای مربوط به مخاطرات عمومی نباید در صورتهای مالی افشا شوند. این گونه افشا سبب سردرگمی سرمایه گذاران می شود؛ زیرا، وقایعی که ممکن است به زیان بینجامد هنوز رخ نداده است و دیگر آن که این گونه مخاطرات، جزیی از محیطی است که شرکت در آن فعالیت می کند. نبود پوشش بیمه ای (برای داراییها یا در برابر تعهدات) یک احتمالی مخاطرات عمومی است. نه کفایت پوشش بیمه ای نه عدم کفایت آن، هیچ یک، به انعکاس در صورتهای مالی نیاز ندارد.

 

 

 

 

روشهای حسابرسی زیانهای احتمالی

اقدامات زیر در بیشتر حسابرسیها به منظور کشف آنها به عمل می آید :

1.      صورتجلسات هیأت مدیره تا تاریخ تکمیل رسیدگیها را بررسی کنید. قراردادهای با اهمیت، دعاوی و معاملات با شرکتهای فرعی، همه مواردی می باشد که در جلسات هیأت مدیره بحث می شود و ممکن است متضمن زیانهای احتمالی باشد.

2.      درخواست تأییدیه ای حاوی درخواست پاسخ موارد زیر را برای وکیل حقوقی ارسال کنید :

الف – توصیف نوع و ماهیت دعاوی طرح شده و در شرف طرح (یا ارزیابی وصف ارائه شده توسط مدیریت) و همچنین، اختلاف نظرهای مالیاتی.

ب – ارزیابی امکان نتیجه نهایی نامساعد درباره هریک از موارد بند الف بالا.

پ – برآورد زیانهای محتمل یا دامنه آنها، یا اظهار صریح آن که برآوردی از این زیانها نمی توان به عمل آورد.

ت – ارزیابی توصیف ارائه شده مدیریت درباره هرگونه دعوای احتمالی که اگر مطرح و رسیدگی شود به احتمال منطقی، نتیجه آن نامساعد خواهد بود.

3. درخواست تأییدیه استاندارد بانک را برای تمام بانکهایی ارسال کنید که صاحبکار، در طول سال مورد رسیدگی با آنها بانکها معامله داشته است.

4. مکاتبات با مؤسسات مالی اعتباری را به منظور یافتن شواهدی برای وجود پشت نویسی اسناد، تضمین پرداخت بدهی دیگران یا فروش یا واگذاری حسابهای دریافتنی، بررسی کنید.

5. تأییدیه مدیران صاحبکار را مبنی بر ثبت دفاتر بودن و افشای تمام بدهیهای شناخته شده شرکت، دریافت کنید.

 

تأییدیه بدهیها

از آنجا که بدهیهای احتمالی اغلب در دفاتر ثبت نمی شود، ممکن است مسئولین شرکت، تنها کسانی باشند که از بدهیهای احتمالی آگاهی داشته باشند. از این رو، حسابرسان باید از مسئولین شرکت بخواهند که حتماً تمام بدهیها و احتمالیهای شناخته شده را برای آنان افشا کنند.

 

چگونگی ارائه زیانهای احتمالی در صورتهای مالی

شیوه متداول در زمان حاضر، افشای زیانهای احتمالی در یادداشتهای همراه صورتهای مالی است.

+ نوشته شده در  جمعه هشتم مرداد 1389ساعت 14:5  توسط ایمان عظیمی خوشرودی  |